75. rocznica podpisania umowy o zmianie granic polsko-sowieckich, która poprzedzała masowe wysiedlenia Polków
W niedzielę 15 lutego na historycznym terenie wsi Ulików miało miejsce upamiętnienie ww. wydarzeń przez Gminę Ulhówek, działaczy Ruchu Narodowego, Młodzieży Wszechpolskiej oraz Stowarzyszenia „Robim co Możem”.
Minęło dokładnie 75 lat od podpisania polsko-sowieckiej umowy z 15 lutego 1951 r., na mocy której Polska oddała Związkowi Sowieckiemu około 480 km² terytorium w rejonie „kolana Bugu” (powiaty hrubieszowski i tomaszowski). Umowa ta zapoczątkowała Akcję H-T – przymusowe wysiedlenia ludności polskiej z terenów Bełza, Krystynopola, Uhnowa, Waręża, Chorobrowa, zachodniej części Sokala oraz kilkudziesięciu okolicznych wsi.
Oddane obszary obejmowały jedne z najżyźniejszych gleb czarnoziemnych w Polsce oraz złoża węgla kamiennego, których eksploatacja po 1951 r. Polska utraciła także ważny odcinek linii kolejowej Rawa Ruska – Krystynopol, kluczowy dla komunikacji na kierunku wschodnim.
W zamian Polska otrzymała słabo zagospodarowany, górzysty fragment Bieszczad o znacznie niższej wartości gospodarczej i rolniczej.
Wysiedlenia w ramach Akcji H-T przeprowadzono w październiku i listopadzie 1951 r. Łącznie przymusowo przesiedlono ok. 14 tys. Polaków – ponad 2 tys. rodzin skierowano na Ziemie Odzyskane, ponad 1 tys. rodzin do Bieszczad, a część rozproszono.
W wydarzeniu wzięli udział m.in.:
– Piotr Ożóg, pełnomocnik Ruchu Narodowego w powiecie tomaszowskim,
– Piotr Zdunczyk, lider Konfederacji na Zamojszczyźnie,
– Adam Olejniczak, pełnomocnik Ruchu Narodowego w powiecie zamojskim i członek zarządu okręgu lubelskiego Młodzieży Wszechpolskiej.
Piotr Ożóg zaznaczył:
„Dzięki współpracy Tomaszowskiego RN z miejscowymi regionalistami, takimi jak Sławomir Litowiec, staramy się przypominać ludziom o losach tych ziem i ich mieszkańców. Na terenach tutejszych gmin Ulhówek, Lubycza, Jarczów nie ma chyba wsi, w której ukraińskie bandy UPA nie przelały polskiej krwi. Pamięć musi trwać. Stąd dzisiejsza uroczystość w Ulikowie, wsi, która w 1951 roku przestała istnieć.”
Umowa z 15 lutego 1951 r. pozostaje ostatnią znaczącą zmianą granicy polsko-radzieckiej (obecnie polsko-ukraińskiej) – linia ta obowiązuje do dzisiaj.
